Trauma bij kinderen

Welkom met een introductie van het thema “Trauma nooit los gezien van kind, gezin, school en cultuur”.

Hameeda Lakho, geboren in Pakistan, weet dat geweld zelden “een incident” is. Het is vaak een systeem van angst en controle dat relaties vervormt en een heel gezin tekent. In deze lezing maakt zij invoelbaar wat intergenerationeel trauma doet met alle gezinsleden: met kinderen die leren zwijgen, met ouders die overleven in plaats van opvoeden, en met familiebanden waarin schaamte, loyaliteit en angst de ruimte innemen van veiligheid. Aan de hand van doorleefde ervaringen ontrafelt zij hoe vrijheidsbeperking en sociale controle, vernedering en doodsbedreigingen, fysieke en psychische terreur, achterlating, verbanning en verstoting zich kunnen vastzetten in een familiesysteem en van generatie op generatie doorwerken bij zowel slachtoffers als plegers. Je leert signalen eerder herkennen, patronen beter duiden en krijgt concrete ingangen om deze zorgvuldig te doorbreken, met aandacht voor ouderschap, (on)veiligheid en herstel in de praktijk.

Na het volgen van deze presentatie heeft u:

• Inzicht in de impact en gevolgen van intergenerationeel trauma
• Herkennen van diepgewortelde geweldspatronen en hoe deze te doorbreken
• Effecten op ouderschap en de rol als opvoeder in een gezonde en veilige opvoedsituatie

Over trauma bij kinderen met een neurobiologische ontwikkelingsstoornis (ASS, ADHD of verstandelijke beperking).

Waar het bij kinderen zonder verdere problematiek soms al lastig is om posttraumatische stressklachten te herkennen en te behandelen, geldt dat in sterkere mate voor kinderen en jongeren bij wie sprake is van autisme, ADHD of een verstandelijke beperking. Soms zijn deze kinderen minder goed in staat om aan te geven dat hen iets naars is overkomen, waardoor er veel gevraagd wordt van de oplettendheid van de omgeving om trauma te herkennen. In diagnostiek en behandeling levert dat bijzonderheden op. In deze lezing zal ingegaan worden op de vraag of kinderen en jongeren met deze problematiek meer kans hebben op het ontwikkelen van PTSS, hoe je onderscheid kunt maken tussen de kernproblematiek en de traumaklachten én waar je binnen de behandeling rekening mee moet houden om deze kinderen zo goed mogelijk te helpen. Er worden praktische tips en handvatten gegeven waar je in de dagelijkse behandelpraktijk mee aan de slag kunt.

Je leert

• Wat wetenschappelijke onderzoek zegt over de aanwezigheid van PTSS klachten bij kinderen met ASS/ADHD/VB
• Om alert te zijn op diagnostic overshadowing
• Om de behandeling af te stemmen op de ontwikkelingsmogelijkheden van het kind met deze problematiek

Als je traumatische ervaringen meemaakt heb je de steun van je omgeving hard nodig. Tegelijkertijd wordt je omgeving ook geraakt door jouw trauma’s. Het is schrijnend wanneer je dan juist het contact met de ander verliest, of wanneer je je realiseert dat je de ander niet kunt bereiken. Deze lezing gaat in op hoe je de gevolgen van traumatische ervaringen voor relaties kunt begrijpen en hoe je de verbinding kunt versterken.

Wat heb je geleerd na het bijwonen van deze lezing?

• De gevolgen van trauma voor ouderschap
• De gevolgen van trauma voor relaties
• Mogelijkheden om verbinding in relaties te versterken

Waarom ik deelnemers aanraad om naar het congres te komen:
“Als je traumatische ervaringen mee maakt, heb je de steun van je omgeving hard nodig. Samen kunnen we de steun bieden die kinderen nodig hebben.”

Ervaar zelf hoe je met spel en beweging het psychosociaal welzijn van kinderen kunt versterken. TeamUp is een non-verbaal programma voor kinderen van 6 tot 18 jaar die te maken hebben (gehad) met stressvolle of ingrijpende ervaringen. Met non-verbale sport-, spel- en bewegingsactiviteiten leren kinderen spelenderwijs omgaan met hun emoties en bouwen ze zelfvertrouwen op. Het ervaren van sociale verbondenheid, veiligheid, optimisme en regulatie is essentieel om deze kinderen weer lekker in hun vel te laten zitten.

Vooroordelen, stereotypering, kansenongelijkheid en racisme heersen in onze samenleving. Kinderen met een migratie-achtergrond bereiken minder goed de hulpverlening of worden al vlug naar een intercultureel team verwezen. Welke bouwstenen zijn er nodig om bruggen te bouwen? Wat vraagt dit van jou als behandelaar, van jouw team en organisatie. In deze lezing hopen we de cultuursensitiviteit te vergroten, handelingsverlegenheid te overkomen en natuurlijk jullie te enthousiasmeren om de rijkdom van diversiteit te omarmen.

Wat heb je geleerd na het bijwonen van deze lezing?

• Meer bewust van eigen culturele identiteit
• Meer kunnen inleven in de ander
• Handvatten om cultuursensitief te werken

Morele verwonding verwijst naar de psychologische, sociale gevolgen van het meemaken van morele overschrijdingen, hetzij door eigen handelen of nalaten, hetzij door getuige te zijn van het handelen van anderen. In bedreigende situaties waarin veel op het spel staat, kan een keuze “uit twee kwaden” van dit morele conflict leiden tot angst, schaamte, schuldgevoelens en gewetenswroeging. In deze lezing wordt uiteengezet wat morele verwonding inhoudt en vooral wat de invloed is van dergelijke ervaringen voor kinderen en jongeren, als zij dit meemaken tijdens hun (morele) ontwikkeling.

Na het volgen van deze lezing heb je meer:

• Kennis over morele verwonding na trauma
• Inzicht in de invloed van morele overschrijdingen tijdens de (morele) ontwikkeling van kinderen op die ontwikkeling en het psychische welbevinden
• Handvatten hoe dit bespreekbaar te maken in de behandeling

Jeugdtrauma laat vaak sporen na die tot ver in de volwassenheid doorwerken. Niet alleen in de vorm van psychische klachten, maar ook in stressregulatie, lichamelijke gezondheid, relaties en functioneren op het werk. Tegelijkertijd is er groeiend wetenschappelijk bewijs dat deze effecten niet vastliggen, en dat herstel en veerkracht ook later in het leven mogelijk zijn.

In deze lezing staat de vraag centraal hoe ervaringen in de jeugd zich biologisch, psychologisch en sociaal vertalen naar kwetsbaarheid of juist veerkracht op volwassen leeftijd. Er wordt ingegaan op onderliggende mechanismen zoals stresssystemen, hechting en betekenisgeving, en op wat dit betekent voor preventie, diagnostiek en behandeling.

Na het volgen van deze lezing ga je naar huis met:

• Inzicht in hoe jeugdtrauma doorwerkt tot in de volwassenheid, inclusief psychologische, biologische en sociale gevolgen.
• Begrip van veerkracht als dynamisch proces, en van de mechanismen die herstel en aanpassing mogelijk maken ondanks vroege tegenslag.
• Aanknopingspunten hoe preventie, diagnostiek en behandeling kunnen bijdragen aan het versterken van veerkracht.